İlkokul ve Ortaokullarda Sosyal Sermaye Düzeyi ile Öğretmenlerin İş Doyumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

##plugins.themes.academic_pro.article.sidebar##

Yayınlanmış Ara 29, 2021
Download
PDF
Statistic

İstatistikler

Ölçüm Çağrılıyor ...
Cilt 1 Sayı 3 (2021): Aralık 2021

##plugins.themes.academic_pro.article.main##

Rasime Durukan Şimşek
Milli Eğitim Bakanlığı
https://orcid.org/0000-0003-2331-7337
Münevver Yalçınkaya
Uluslararası Final Üniversitesi-KKTC
https://orcid.org/0000-0002-8146-7766
İlker Kavlak
Milli Eğitim Bakanlığı
https://orcid.org/0000-0003-0236-8872

Özet

Bu araştırma, okullardaki sosyal sermaye düzeyinin ilkokul ve ortaokullarda çalışan öğretmenlerin iş doyumlarına etkisini belirlemek amacıyla ilişkisel tarama desenine göre yapılmıştır. Araştırmanın evrenini İzmir ilinde Karşıyaka, Bayraklı, Çiğli ve Bornova ilçelerinde çalışan 2684 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise, bu ilçelerdeki okullarda çalışan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 396 öğretmen oluşturmuştur. Araştırma verileri,  Ersözlü (2008) tarafından geliştirilen ''Sosyal Sermaye Ölçeği'' ve Gençer (2002) tarafından geliştirilen ''İş Doyumu Ölçeği'' kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, aritmetik ortalama,  iki eş arasındaki farkın önemlilik testi, Pearson Korelasyon Katsayısı ve çoklu Regresyon Analizi kullanılmıştır. Öğretmenlerin %78,3’ünün kadın, %53,2’sinin sınıf öğretmeni olduğu ve %48.1’inin 16 yıl ve üzerinde çalıştığı saptanmıştır. Öğretmenlerin okullarındaki sosyal sermaye düzeyine ilişkin görüşlerinin toplam puan ortalaması ise 113,44±18,61 (orta) olarak belirlenmiştir. Öğretmenlerin İş Doyumu Beklenti Düzeyi toplam puan ortalamaları (105,52±17,85) ile İş Doyumu Beklentilerinin Gerçekleşme Düzeyi (81,47±15,08) puan ortalamarı arasında yapılan istatistiksel analizde anlamlı bir fark saptanmıştır (t=24,910, p<0,01). Okulların sosyal sermaye düzeyleri ile öğretmenlerin iş doyumlarının beklenti düzeyleri arasında pozitif yönlü (r=0256, p<0,01) düşük; iş doyumu gerçekleşme düzeyleri arasında orta düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur (r=0,448, p<0,01). Sosyal sermaye alt boyutları puan ortalamaları ile iş doyumu puan ortalamaları arasında yüksek düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (R=0,453, R2= 0,195, p<0,01). Araştırmada sosyal sermaye ölçeğindeki, öğretmenler arası ilişki ağları ve öğretmenler odasına ilişkin alt boyutların diğer boyutlara göre daha düşük olduğu; öğretmenlerin iş doyumsuzluğu yaşadığı ayrıca sosyal sermayenin öğretmenlerin iş doyumu üzerinde yordayıcılık etkisi olduğu sonucuna varılmıştır.

##plugins.themes.academic_pro.article.details##

TrDoi
https://trdoi.org/10.27579808/e-ijpa.55
Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License ile lisanslanmıtır.

Atıf için
Durukan Şimşek, R., Yalçınkaya, M., & Kavlak, İlker. (2021). İlkokul ve Ortaokullarda Sosyal Sermaye Düzeyi ile Öğretmenlerin İş Doyumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi . E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi, 1(3), 17–35. Erişim bağlantısı: https://www.e-ijpa.com/index.php/pedandragoji/article/view/55

Referanslar

  1. Ağcasulu, H. (2017). Sosyal sermaye kavramı ve temel bakış açılarının karşılaştırılması. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 8(17), 114-129. Doı: 10.21076/vizyoner.283179
  2. Ahmadi, S. (2019). The relationship between social capital and quality of life with job satisfaction of teachers. Iranian Journal of Educational Sociology, 2(2), 174-181.
  3. Akın, U., & Koçak, R. (2007). Öğretmenlerin sınıf yönetimi becerileri ile iş doyumları arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 51, 353-370.
  4. Akman, Y., & Abaslı. K. (2017). Sosyal sermaye ve örgütsel yaratıcılık arasındaki ilişkilerin öğretmen algılarına göre incelenmesi. Cumhuriyet International Journal Of Education, 6(2), 269–286.
  5. Akyürek, M.İ., & Çelik, S. (2020). Okullarda sosyal sermaye ve örgüt sağlığı ilişkisi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(2), 621-663.
  6. Ardahan, F. (2014). Sosyal sermaye, yaşam doyumu ve akademik başarı ilişkisi: BESYO örneği. Journal of Human Sciences, 11(1), 1212-1226.
  7. Ardahan, F., Ezici, M.N. (2015). İlköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin sosyal sermaye profili, sosyal sermaye ve başarı durumunun çeşitli demografik değişkenlere göre değerlendirilmesi: Antalya örneği. Sakarya University Journal of Education, 5(1), 16-36.
  8. Ateş, H.K., & Bayraktar, H.V. (2018). Sınıf öğretmenlerinin okul kültürü algısı ile iş doyumu arasındaki ilişki. Educational Sciences, 13(19), 127-162.
  9. Azimi, M., & Akan, D. (2019). Öğretmenlerin iş doyumu düzeyleri. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi (UEAD), 3(2), 126-138.
  10. Bourdieu, P. (1986). 'The forms of capital'. Handbook of theory and research for the sociology of education, 241-258. John Richardson (Ed.) New York: Greenwood Press.
  11. Büyükbeşe, T., & Demirağ, B. (2018). Öğretim elemanlarının eğitim ortamı algısının sosyal sermaye boyutları üzerindeki etkisi üzerine nicel bir araştırma: Hasan Kalyoncu Üniversitesi örneği. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi / Journal Of Turkish Social Sciences Research, 3(1), 53-71.
  12. Cohen, D., & Prusak, L. (2001). Kavrayamadığımız zenginlik kuruluşların sosyal sermayesi. (Çev. A. Kardam). İstanbul: MESS yayınları.
  13. Coleman, J.S. (1988). Social capital in the creation of human capital. The American Journal Of Sociology, 94(supplement), S95-s120 erişim adresi: http://www.jstor.org/stable/2780243
  14. Cengiz, S. & Karadeniz, Ö. (2020). Öğretmenlerin minnettarlık, psikolojik sermaye ve iş doyum düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi, Turkish Studies - Education, 15(2), 717-730.
  15. Çankaya, İ.H., & Çanakçı, H. (2011). Sosyal sermaye ve motivasyon arasındaki ilişkiye yönelik öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi. Millî Eğitim, 191, 127-191.
  16. Çakmak, M.S., & Arabacı, İ.B. (2017). Öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye algılarının iş doyumları ve örgütsel bağlılıkları üzerindeki etkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16(62), 890-909.
  17. Çıpa, D., Fındıklı, M.A., & Altındağ, E. (2021). Duygusal ve kültürel zekânın iş tatmini ve örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi: sosyal sermayenin aracılık rolü. AJER - Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 457-476.
  18. Demir, S. (2018). Entelektüel sermaye ile öğretmenlerin iş doyumları arasındaki ilişki üzerine bir çalışma. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 205-215. Doı: 10.17679/inuefd.385908
  19. Demirtaş, Z., & Ersözlü, A. (2010). “Liselerde görev yapan öğretmenlerin iş doyumu düzeyleri”. E-Journal Of New World Sciences Academy, 5(1), 199-209. Article number: 1c0124
  20. Doğan, Ö., & Bostancı, B.A. (2017). Okulların sosyal sermaye düzeyleri ile öğretmenlerin psikolojik sözleşmeleri arasındaki ilişki. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi/UUSBD, 10(özel sayı 2), 313-334.
  21. Edinger, S.K., & Edinger, M.J. (2018). Improving teacher job satisfaction: the roles of social capital, teacher efficacy, and support. School of Professional and Continuing Studies Faculty Publications, 97. https://scholarship.richmond.edu/spcs-faculty-publications/97
  22. Ersözlü A. (2008). Sosyal sermayenin ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin iş doyumuna etkisi (Tokat ili örneği) (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Elazığ, Türkiye.
  23. Fukuyama, F. (2005). Güven, sosyal erdemler ve refahın yaratılması. (Çev. A. Buğdaycı). İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.
  24. Gedik, A., & Üstüner, M. (2017). Eğitim örgütlerinde örgütsel bağlılık ve iş doyumu ilişkisi: Bir meta analiz çalışması. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 41-57.
  25. Gençer, A. (2002). Öğretmenlerin iş doyumu ile mesleki tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiler (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Osmangazi Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir, Türkiye.
  26. Güngör, G., & Ergen, H. (2014). Kamu okullarının sosyal sermaye düzeyleri ve dezavantajlılıkları ile ilgili değişkenler arasındaki ilişki. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 65- 75.
  27. Günkör, C., & Özdemir, M.Ç. (2017a). Sosyal sermaye kavramına ve eğitim ortamına ilişkin algıların belirlenmesi. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, 8(15), 91-119.
  28. Günkör, C., & Özdemir, M.Ç. (2017b). Sosyal sermaye ve eğitim ilişkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(1), 70-90.
  29. Häuberer, J. (2011). Social capital theory. towards a methodological foundation. Germany: Springer Fachmedien Wiesbaden Gmbh. 1st Edition. ISBN 978-3-531-17626-0
  30. Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara.
  31. Kasalak, G. (2019). Algılanan örgütsel toksisitenin iş doyumu üzerine etkisi: Duygusal bağlılığın aracılık rolü. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 13(19), 1283-1309. Doı: 10.26466/opus.537424
  32. Khodaeia R., Valehzaghardb H.K., & Anvarc, H. (2013). A study on the effect of social capital on job satisfaction and citizenship behaviour. Management Science Letters, 3, 1873–1878. Doi: 10.5267/j.msl.2013.06.044
  33. Kitapcı, İ. (2015). Motivasyonel bir güç olarak sosyal sermaye kavramı ve rasyonalitesi. Hukuk Ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 7(1-2), 11-36. JEL Code: J20
  34. Lange, T.(2015). Social capital and job satisfaction: the case of europe in times of economic crisis. European Journal Of Industrial Relations, 21(3), 275–290.
  35. Lin, N. (2017). Building a network theory of social capital. In N. Lin, K. Cook, & R. S. Burt (Eds.), Social capital theory and research (eBook, Chapter 1). Routledge, New York. https://doi.org/10.4324/9781315129457
  36. Navaie, N.S. (2002). Kalkınma yolunda: sosyal sermaye ve sosyal sorumluluk. Ekonomistler Platformu- Aralık-Bülteni, 50-53.
  37. Oshagbemi, T.(2000). Gender differences in the job satisfaction of university teachers women in management review. Women in Management Review, 15(7), 331-343. doı:10.1108/09649420010378133
  38. Özan, MB., Özdemir, T.Y., & Yaraş, Z. (2017). The effects of social capital elements on job satisfaction and motivation levels of teachers. European Journal of Education Studies, 3(4), 49-68. doi: 10.5281/zenodo.3448
  39. Özdemir, A.A. (2008). Çalışanların iş tatminlerinin arttırılmasında örgütsel sosyal sermaye yeni bir belirleyici olabilir mi?. Yönetim Bilimleri Dergisi, 6(1), 77-88.
  40. Özkan, A. (2017). İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin iş doyumu düzeyleri (Balıkesir ili merkez ilçeler örneği) (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı Eğitim Yönetimi Ve Teftişi Bilim Dalı, Balıkesir, Türkiye.
  41. Özmen, F., Aküzüm, C., Koçoğlu, E., Tan, Ç., & Demirkol, M. (2014). Eğitim kurumlarında sosyal sermayenin iş tatmini üzerindeki etkisi. EKEV Akademi Dergisi, 18(58), 333-346.
  42. Petek, E., & Tunçay, S.S. (2021). Sosyal sermayenin motivasyona etkisi: Kastamonu Üniversitesi örneği. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(21), 391-420. http://busbed.bingol.edu.tr
  43. Putnam, R.D. (1993). Making democracy work: Civic tradition in modern Italy. Ewing. NJ: Princeton. Princeton University Pres.
  44. Requena, F.(2003). Social capital, satisfaction and quality of life in the workplace. Social Indicators Research, 61(3), 331-360.
  45. Rezaee, R., & Nabeiei, P. (2016). Job satisfaction and social capital in university teachers. J Health Man & Info,3(2),46-50.
  46. Saatcioglu, A., & Sargut, G. (2014). Sociology of school boards: A social capital perspective. Sociological Inquiry, 84(1), 42–74. doı: 10.1111/soin.12025
  47. Şahin, C., & Ada, Ş. (2013). İlköğretim ile ortaöğretim okullarında sosyal sermayenin kullanılma düzeyinin okul yöneticilerinin görüşleri doğrultusunda incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(23), 131-153.
  48. Şahin, C., Akan, D., & Başar, M. (2014). Okullardaki sosyal ve entelektüel sermaye ilişkilerinin düzeyinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 300-320.
  49. Şahin, İ. (2013). Öğretmenlerin iş doyumu düzeyleri. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi (YYU Journal Of Education Faculty), 10(1), 143-168.
  50. Şahin, M.M., & Yılmaz, O. (2020). Sosyal sermayenin motivasyon ve iş tatmini arasındaki aracılık etkisi: Batman Üniversitesi örneği. Yönetim ve Ekonomi, 27(3), 587-606. doi number: 10.18657/yonveek.632766
  51. Tetik, H.T., Ataç, L.O., & Köse, S. (2018) Psikolojik sermaye ile iş doyumu ve performans ilişkisi: Türkiye’de yapılan araştırmalar üzerinden bir meta analizi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 32(2), 289-314.
  52. Toprak, E., & Bozgeyikli, H. (2011). Öğretmen adaylarının sosyal sermaye düzeylerinin karşılaştırmalı incelenmesi (Erciyes Üniversitesi örneği). Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31(2), 125-147.
  53. Töremen, F., & Ersözlü, A. (2010). Eğitim örgütlerinde sosyal sermaye ve yönetimi. İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık, 11.
  54. Yarcı, S.(2011). Pierre Bourdieu’da sosyal sermaye kavramı. Akademik İncelemeler Dergisi, 6(1), 125-135.