Öğretmenlerin Pandemi (Covid-19) Döneminde Gerçekleştirilen Eğitim-Öğretim Sürecine Yönelik Metaforları

##plugins.themes.academic_pro.article.sidebar##

Yayınlanmış Haz 19, 2025
https://doi.org/10.7051/e-ijpa.129
Download
PDF
Statistic

İstatistikler

Ölçüm Çağrılıyor ...
Cilt 5 Sayı 1 (2025): Haziran 2025

##plugins.themes.academic_pro.article.main##

Suzan Canlı
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
https://orcid.org/0000-0003-3619-3345
Dudu Gürsoy
Serpil Sümer Anaokulu
https://orcid.org/0000-0002-5554-9055

Özet

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin pandemi döneminde gerçekleştirilen eğitim-öğretim sürecine yönelik görüşlerini metaforlar aracılığıyla incelemektir. Araştırmada, olgu bilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 61 öğretmenden oluşmuştur. Araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır.  Formda öğretmenlerin pandemi döneminde gerçekleştirilen eğitim-öğretim sürecine yönelik metaforik algılarını belirtmeleri için “Pandemi (Covid-19) sürecinde gerçekleştirilen eğitim-öğretim süreci … gibidir. Çünkü …” ifadesine yer verilmiştir. Verilerin analizi Adlandırma, Eleme ve arıtma, Derleme ve kategori geliştirme, Geçerlik ve güvenirliği sağlama, Nicel verilerin analizi aşamalarında gerçekleştirilmiştir.  Öğretmenler 61 farklı metafor belirtmiştir. Bu metaforlar “verimsizlik”, “etkileşimsizlik”, “fırsat eşitsizliği”, “çeşitlilik”, “zorunluluk”, “esneklik”, “farkındalık”, “psikolojik destek”, “belirsizlik”, “geçicilik”, “öngörülemezlik” olarak belirlenen 11 kategoride toplanmıştır. “Verimsizlik”, en fazla vurgulanan kategoridir. “Verimsizlik”, “etkileşimsizlik”, “psikolojik destek” ve “belirsizlik” hem kadın hem de erkek öğretmenlerde vurgulanan ortak kategorilerdir. Kadın öğretmenler en fazla “verimsizlik”, erkek öğretmenler “etkileşimsizlik” kategorisini vurgulamıştır. Ayrıca, “verimsizlik” dört kademedeki öğretmenler (okulöncesi, ilkokul, ortaokul ve lise) tarafından en fazla vurgulanan kategoridir. Dört kademede vurgulanan ortak kategoriler “verimsizlik”, “etkileşimsizlik” ve “fırsat eşitsizliği”dir. Araştırmada öğretmenlerin pandemi dönemindeki eğitim-öğretim sürecine yönelik olumlu ve olumsuz algılarının olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte farklı cinsiyetteki ve kademelerdeki öğretmenler süreci verimsizlik ve etkileşimsizlik ile ilgili kavramlarla ilişkilendirmiştir.

##plugins.themes.academic_pro.article.details##

TrDoi
https://trdoi.org/10.27579808/e-ijpa.129
Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License ile lisanslanmıtır.

Atıf için
Canlı, S., & Gürsoy, D. (2025). Öğretmenlerin Pandemi (Covid-19) Döneminde Gerçekleştirilen Eğitim-Öğretim Sürecine Yönelik Metaforları. E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi, 5(1), 29–48. https://doi.org/10.7051/e-ijpa.129

Referanslar

  1. Akbayrak, K., Vural, G., & Ağar, M. (2021). Özel eğitim öğretmenlerinin koronavirüs pandemisi döneminde uzaktan eğitime ilişkin deneyim ve görüşleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 471-499. https://doi.org/10.17679/inuefd.863029
  2. Akman, Y. (2020). The metaphoric perceptions of students that study in different high school types towards the concept of university. Journal of Research in Education and Society, 7(2), 776-793.
  3. Aktan-Acar, E., Erbaş, Y. H., & Eryaman, M. Y. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin Covid-19 pandemi sürecinde uzaktan eğitime ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 7(4), 31-54. https://doi.org/10.51948/auad.979726
  4. Alkan, N., & Özdemir, S. M. (2023). Uzaktan eğitim sürecinde ilkokul öğrencilerinin matematik dersi öğrenme kayıplarına ilişkin öğretmen görüşleri. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 10(2), 196-223. https://doi.org/10.51725/etad.1397515
  5. Alper, A. (2020). Pandemi sürecinde K-12 düzeyinde uzaktan eğitim: Durum çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 45-67. https://doi.org/10.37669/milliegitim.787735
  6. Aral, N., & Kadan, G. (2021). Pandemi sürecinde okul öncesi öğretmenlerinin yaşadıkları problemlerin incelenmesi. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1(2), 99-114.
  7. Aşan, Ş. (2022). Türkiye'de COVID-19 pandemisi sürecinde eğitimde yaşanan dönüşümün analizi: Sorunlar, fırsatlar ve eşitsizlik (Tez No: 758476) [Yüksek lisans tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  8. Ata, E., Aktaş, A., Erbaş, Y. H., & Eryaman, M. Y. (2022). Sınıf öğretmenlerinin Covid-19 pandemisine ilişkin algılarının metaforlar yoluyla incelenmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(3), 36-52. https://doi.org/10.29065/usakead.1183323
  9. Aykar, A. N., & Yurdakal, İ. H. (2021). Erken çocukluk öğretmenlerinin acil uzaktan eğitime ilişkin görüşleri. Temel Eğitim Dergisi, 3(2), 6-14. https://doi.org/10.52105/temelegitim.3.2.1
  10. Bakioğlu, B., & Çevik, M. (2020). COVID-19 pandemisi sürecinde fen bilimleri öğretmenlerinin uzaktan eğitime ilişkin görüşleri. Turkish Studies, 15(4), 109-129. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.43502
  11. Ballová-Mikušková, E., & Verešová, M. (2020). Distance education during Covid-19: The perspective of Slovak teachers. Problems of Education in the 21st Century, 78(6), 884-906. https://doi.org/10.33225/pec/20.78.884
  12. Baran, A., & Sadık, O. (2021). Sınıf öğretmenlerinin acil uzaktan eğitim sürecindeki hazır bulunuşlukları ve görüşleri. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(38), 1-33. https://doi.org/10.14520/adyusbd.862639
  13. Başaran, M., Doğan, E., Karaoğlu, E., & Şahin, E. (2020). Koronavirüs (Covıd-19) pandemi sürecinin getirisi olan uzaktan eğitimin etkililiği üzerine bir çalışma. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 368-397.
  14. Bozkurt, A. (2020a). Koronavirüs (Covid-19) pandemi süreci ve pandemi sonrası dünyada eğitime yönelik değerlendirmeler: Yeni normal ve yeni eğitim paradigması. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 6(3), 112-142.
  15. Bozkurt, A. (2020b). Koronavirüs (Covid-19) pandemisi sırasında ilköğretim öğrencilerinin uzaktan eğitime yönelik imge ve algıları: Bir metafor analizi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 1-23.
  16. Canpolat, U., & Yıldırım, Y. (2021). Ortaokul öğretmenlerinin Covid-19 salgın sürecinde uzaktan eğitim deneyimlerinin incelenmesi. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 7(1), 74-109.
  17. Cantürk, G., & Cantürk, A. (2021). İngilizce öğretmenlerinin Covid-19 küresel salgını sürecinde gerçekleştirdikleri uzaktan eğitim deneyimleriyle ilgili görüşlerinin metaforlar yoluyla belirlenmesi. Uluslararası Dil, Eğitim ve Sosyal Bilimlerde Güncel Yaklaşımlar Dergisi, 3(1), 1-37. https://doi.org/10.35452/caless.2021.1
  18. Chandasiri, O. (2020). The Covid-19: Impact on education. Journal of Asian and African Social Science and Humanities, 6(2), 38-42.
  19. Collingridge, D. S., & Gantt, E. E. (2008). The quality of qualitative research. American Journal of Medical Quality, 23(5), 389-395. https://doi.org/10.1177/1062860608320646
  20. Çetin, M., Yılmaz, S. H., & İlhan, E. L. (2021). Koronavirüs (Covid-19) pandemisi sürecinde uzaktan eğitim; Beden Eğitimi ve Spor öğretmenleri perspektifinden. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(1), 136- 161. https://doi.org/10.31680/gaunjss.882057
  21. Çokyaman, M., & Ünal, M. (2021). Öğrenci ve öğretmenlerin Covid-19 salgını dönemindeki uzaktan eğitim algısı: Bir metafor analizi. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18(Yönetim ve Organizasyon Özel Sayısı), 1684-1715. https://doi.org/10.26466/opus.913396
  22. Daniel, S. J. (2020). Education and the Covid-19 pandemic. Prospects, 49, 91-96. https://doi.org/10.1007/s11125-020-09464-3
  23. Demirkaynak, K., Kaba, S., & Ürey, M. (2022). Öğretmenlerin acil uzaktan eğitim kavramına ilişkin metaforik algıları. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 11(2), 905- 927. https://doi.org/10.15869/itobiad.933470
  24. Dursun, A., & Ertan-Ergin, E. (2022). Covid-19 salgın sürecinde okul yöneticileri, öğretmen ve öğrencilerin uzaktan eğitime ilişkin metaforik algıları. Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(2), 93-102.
  25. Erbil, D. G., Demir, E., & Armağan-Erbil, B. (2021). Pandemi sürecinde uzaktan eğitime yönelik sınıf öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi. Turkish Studies - Education, 16(3), 1473-1493. https://doi.org/10.47423/TurkishStudies.49745
  26. Erol, M., & Erol, A. (2020). Koronavirüs pandemisi sürecinde ebeveynleri gözünden ilkokul öğrencileri. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 529-551. https://doi.org/10.37669/milliegitim.766194
  27. Fojtík, R. (2018). Problems of distance education. Icte Journal, 7(1), 14-23. https://doi.org/10.2478/ijicte-2018-0002
  28. Gunawardena, C. N., & McIsaac, N. (2003). Distance education. In D. H. Jonassen (Ed.), Handbook of research for educational communications and technology (pp. 355–395). Macmillan.
  29. Han, F., Demirbilek, N., & Demirtaş, H. (2021). Okul yöneticisi ve öğretmenlerin koronavirüs (Covid-19) salgını sürecinde yürütülen uzaktan eğitime ilişkin görüşleri. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 10(3), 1168-1193. https://doi.org/10.30703/cije.819946
  30. Kang, B. (2021). How the Covid-19 pandemic is reshaping the education service. In J. Lee and S. H. Han (Eds.), The future of service post-Covid-19 pandemic (Volume 1, pp. 15-36). Springer Nature. https://doi.org/10.1007/978-981-33-4126-5_2
  31. Karakuş, N., & Karacaoğlu, M. Ö. (2021). Uzaktan eğitime yakından bakış: Bir metafor çalışması. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö10), 44-62. https://doi.org/10.29000/rumelide.1009038
  32. Kavuk, E., & Demirtaş, H. (2021). Covid-19 pandemisi sürecinde öğretmenlerin uzaktan eğitimde yaşadığı zorluklar. E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi, 1(1), 55-73. https://doi.org/10.27579808/e-ijpa.20
  33. Kaya, A., & Dilekçi, Ü. (2021). Covid-19 salgını sürecindeki acil uzaktan eğitime ilişkin ebeveynlerin algıları: Bir metafor analizi çalışması. Trakya Eğitim Dergisi, 11(3), 1621-1636. https://doi.org/10.24315/tred.933889
  34. Kazu, İ.Y., Bahçeci, F., & Kurtoğlu-Yalçın, C. (2021). Öğretmenlerin koronavirüs pandemisi döneminde verdikleri uzaktan eğitime ilişkin metaforik algıları. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31(2), 701-715. https://doi.org/10.18069/firatsbed.814015
  35. Keleş, H. N., Atay, D., & Karanfil, F. (2020). Covid 19 pandemi sürecinde okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 155-174. https://doi.org/10.37669/milliegitim.787255
  36. Keşkek, M., & Kayahan-Yüksel, D. (2022). Öğretmenlerin Covid 19 pandemi döneminde uzaktan eğitime ilişkin metaforik algıları. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 354-376, https://doi.org/10.30561/sinopusd.1173292
  37. Kiryakova, G. (2009). Review of distance education. Trakia Journal of Sciences, 7(3), 29-34.
  38. Kultas, E., & Çalışkan, E. F. (2021). Covid-19 pandemisi sürecinde sınıf öğretmenlerinin uzaktan eğitimde yaşadıkları sorunlar. Türkiye Eğitim Dergisi, 6(2), 507-521. https://doi.org/11..11111/ted.xx
  39. Kurt, K., Kandemir, M. A., & Çelik, Y. (2021). Covid-19 pandemi sürecinde uzaktan eğitime ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 6(1), 88-103.
  40. Lakoff, G., & Johnsen, M. (2003) Metaphors we live by. The university of Chicago press.
  41. Lodico, M. G., Spaulding, D. T., & Voegtle, K. H. (2006). Methods in educational research: From theory to practice. Jossey-Bass.
  42. Lune, H., & Berg, B. L. (2017). Qualitative research methods for the social sciences. Pearson.
  43. Metin, M., Gürbey, S., & Çevik, A. (2021). Covid-19 Pandemi sürecinde uzaktan eğitime yönelik öğretmen görüşleri. Maarif Mektepleri Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(1), 66-89. https://doi.org/10.46762/mamulebd.881284
  44. Özdemir, H., & Önder-Özdemir, N. (2023). COVID-19 sürecinde öğretmen gözüyle uzaktan eğitim. MSKU Journal of Education, 10(2), 160-178. https://doi.org/10.21666/muefd.1199832
  45. Özdoğan, A. Ç., & Berkant, H. G. (2020). Covid-19 pandemi dönemindeki uzaktan eğitime ilişkin paydaş görüşlerinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 13-43. https://doi.org/10.37669/milliegitim.788118
  46. Özer, M. (2020). Educational policy actions by the Ministry of National Education in the times of Covid-19 pandemic in Turkey. Kastamonu Education Journal, 28(3), 1124-1129. https://doi.org/10.24106/kefdergi.722280
  47. Reimers, F. M. (2022). Learning from a pandemic. The impact of COVID-19 on education around the world. In F. M. Reimers (Ed.), Primary and secondary education during COVID-19: Disruptions to educational opportunity during a pandemic (pp. 1-37). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-81500-4_1
  48. Saban, A. (2008). İlköğretim I. kademe öğretmen ve öğrencilerinin bilgi kavramına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. İlköğretim Online, 7(2), 421-455.
  49. Sarı, T., & Nayır, F. (2020). Pandemi dönemi eğitim: Sorunlar ve fırsatlar. Turkish Studies, 15(4), 959-975. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.44335
  50. Saygı, H. (2021). Covid-19 pandemi uzaktan eğitim sürecinde sınıf öğretmenlerinin karşılaştığı sorunlar. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 7(2), 109-129. https://doi.org/10.51948/auad.841632
  51. Sezgin, S. (2021). Acil uzaktan eğitim sürecinin analizi: Öne çıkan kavramlar, sorunlar ve çıkarılan dersler. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 273-296.
  52. Şahin, M. (2021). Dünyada ve Türkiye'de yükseköğretimde uzaktan eğitimin tarihi ve gelişim süreci. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(7), 91-113.
  53. Şahin, M. (2022). Dünyada Covid-19 sürecinde eğitim uygulamalarının değerlendirmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 12(1), 292- 307. https://doi.org/10.24315/tred.899527
  54. Şimşek, S., & Toprakçı, E. (2023). Milli eğitim müdürlerinin uzaktan yönetimde karşılaştıkları sorunlar. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 7(1), 53-66. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3171899
  55. Tadesse, S., & Muluye, W. (2020). The impact of Covid-19 pandemic on education system in developing countries: A review. Open Journal of Social Sciences, 8, 159-170. https://doi.org/10.4236/jss.2020.810011
  56. Tarkar, P. (2020). Impact of Covid-19 pandemic on education system. International Journal of Advanced Science and Technology, 29(9), 3812-3814.
  57. Thorn, W., & Vincent-Lancrin, S. (2022). Education in the time of Covid-19 in France, Ireland, the United Kingdom and the United States: The nature and impact of remote learning. In F. M. Reimers (Ed.), Primary and secondary education during COVID-19: Disruptions to educational opportunity during a pandemic (pp. 383-420). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-81500-4_15
  58. Tonbuloğlu, B. (2021). Türkiye’de acil durum uzaktan öğretim ve Eğitim Bilişim Ağı (EBA) incelemesi. (Politika Notu: 2021/26). İlke İlim Kültür Eğitim Vakfı. https://doi.org/10.26414/pn026
  59. Toprakçı, E. (2017). Sınıf yönetimi. Pegem Akademi
  60. Toprakçı, E., & Hepsöğütlü, Z. B. (2022). Anadolu lisesi öğretmenlerinin uzaktan öğretime ilişkin sorun kaynağı algıları. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 6(2), 1-14. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2615800
  61. Toprakçı, M. S., Hepsöğütlü, Z. B., & Toprakçı, E. (2021). Covid-19 salgını sürecinde öğrencilerin uzaktan öğretimde sorun kaynağı algıları (İzmir Atatürk Lisesi örneği). E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi, 1(2), 41–61. https://www.e-ijpa.com/index.php/pedandragoji/article/view/40
  62. Tuffour, I. (2017). A critical overview of interpretative phenomenological analysis: A contemporary qualitative research approach. Journal of Healthcare Communications, 2(4),1-5. https://doi.org/10.4172/2472-1654.100093
  63. United Nations. (2020a). Policy brief: The impact of Covid-19 on children. https://unsdg.un.org/sites/default/files/2020-04/160420_Covid_Children_Policy_ Brief.pdf
  64. United Nations. (2020b). Policy brief: Education during Covid-19 and beyond. https://www.un.org/development/desa/dspd/wp-content/uploads/sites/22/2020/08/ sg_policy_brief_covid-19_and_education_august_2020.pdf
  65. Uyar, E. (2020). Covid-19 pandemisi sürecinde Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin uzaktan eğitime yönelik görüşleri. Kapadokya Eğitim Dergisi, 1(2), 15-32.
  66. Uzun, S., & Uzunöz, A. (2022). Pandemide öğretmen olmak: Sınıf öğretmenlerinin uzaktan eğitim deneyimleri. Uluslararası Sosyal Bilimler Eğitimi Dergisi, 8(1), 01-36. https://doi.org/10.47615/issej.989899
  67. Ünlü-Sakçı, N. & Toprakcı, E. (2024). Salgında (covid19) gerçekleştirilen uzaktan öğretimin ilkokul öğrencilerinin bugünkü eğitimine yansımaları. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 8(1), 131-144. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3964211
  68. Yaman, B. (2021). Covid-19 pandemisi sürecinde Türkiye ve Çin’de uzaktan eğitim süreç ve uygulamalarının incelenmesi. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 17(Pandemi Özel Sayısı), 3296-3308. https://doi.org/10.26466/opus.857131
  69. Yavuz, B., & Toprakçı, E. (2021). Covid-19 pandemisi sebebiyle okulların uzaktan öğretim yapması ile ilgili internet forumlarında paylaşılan görüşler. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 9, 120-139. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1699013
  70. Yılmaz, E. O., & Aktuğ, S. (2011, 2-4 Şubat). Uzaktan eğitimde çevrimiçi ders veren öğretim elemanlarının uzaktan eğitimde etkileşim ve iletişim üzerine görüşleri. [Konferans sunumu]. 13. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri, İnönü Üniversitesi, Malatya.
  71. Yılmaz, İ., Yılmaz, E., & Savaş, B. (2021). İlkokul 1. sınıf öğretmenlerinin pandemi döneminde yüz yüze eğitime ilişkin görüşleri. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(9), 38-50.
  72. Yurtbakan, E. (2023). Pandemide yüz yüze eğitime başlayan ilkokul 1. sınıf öğrencilerine ilk okuma yazma öğretimi sürecine ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(1), 144-159. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1151173
  73. Zhao, Y., & Watterston, J. (2021). The changes we need: Education post Covid-19. Journal of Educational Change, 22, 3-12. https://doi.org/10.1007/s10833-021-09417-3