Mesleki ve Teknik Ortaöğretim Müdürlerine Özgü Bir Yeterlik Çerçevesi

##plugins.themes.academic_pro.article.sidebar##

Yayınlanmış Ara 17, 2025
https://doi.org/10.7051/e-ijpa.148
Download
PDF
Statistic

İstatistikler

Ölçüm Çağrılıyor ...
Cilt 5 Sayı 2 (2025): Aralık 2025

##plugins.themes.academic_pro.article.main##

Dr. Arzu Engür
Antalya Milli Eğitim Müdürlüğü
https://orcid.org/0000-0002-3659-1004
Prof. Dr. Ali Sabancı
Akdeniz Üniversitesi
https://orcid.org/0000-0002-2508-7339

Özet





Araştırmanın amacı mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında ihtiyaç duyulan müdür yeterliklerinin belirlenmesi ve yeterliklerin gelişimi için yetiştirilmelerine yönelik yeterlikler çerçevesi sunmaktır. Araştırmanın ilk adımında okullara doküman yönetim sistemi üzerinden gönderilen dokümanlar, kurum içi yazışma dokümanları, güncel mevzuat, konu ile ilgili kitap, makale ve tezlerden oluşan basılı bilimsel eserler iş analizi yöntemlerinden biri olan belge toplama tekniği ve doküman incelemesi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Veriler NVIVO 11 nitel araştırma paket programı kullanılarak içerik analizi yapılmıştır. Bir sonraki adımda yapılandırılmış ve yarı yapılandırılmış görüşme formu özellikleri taşıyan görüşme formu kullanılarak görüşme yöntemiyle veriler toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2019-2020 eğitim öğretim yılında Antalya ilinde 5 merkez ilçesi olan Muratpaşa, Kepez, Döşemealtı, Konyaaltı ve Aksu bölgelerinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı 10 farklı resmi mesleki ve teknik ortaöğretim kurumunda çalışan okul müdüründen oluşmaktadır. Veriler NVIVO 11 nitel araştırma paket programı ile betimsel ve içerik analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda tespit edilen yeterlikler; “insancıl”, “kavramsal”, “teknik”, “teknolojik” olmak üzere birbiri ile ilişkili ve birbirini tamamlayan 4 temel yeterlik alanı olarak gruplanarak sıralanmıştır. Araştırmanın son aşamasında, 1. ve 2. aşamasında elde edilen veriler değerlendirilerek bir yeterlikler çerçevesi, kazanım hedefleri, kazandırılması öngörülen davranışlar belirlenmeye çalışılmıştır. Tespit edilen yeterlik alanlarının önceki çalışmalarla örtüştüğü ancak mesleki ve teknik eğitim yönetimi için gerekli yeterlik alanlarına yönelik kapsamlı bir araştırmanın bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirlenen yeterlik alanlarının, müdür performansının doğru ve objektif bir şekilde değerlendirilmesi, eğitim içeriklerinin belirlenmesi ve geliştirilmesi, hizmet içi eğitim programlarının güncellenmesi ayrıca performans ölçütlerinin oluşturulması gibi alanlarda faydalı olacağı düşünülmektedir. Yöneticilerin gelişim süreçlerinde ihtiyaçlarının belirlemesinde kaynak niteliği taşıması ve politika yapıcılar için yol gösterici bir kaynak oluşturması amaçlamaktadır.


Anahtar Kelimeler: Lise eğitimi, Okul yönetimi, Meslek eğitimi, Teknik eğitim, Okul müdürlerinin yeterliği





##plugins.themes.academic_pro.article.details##

TrDoi
https://trdoi.org/10.27579808/e-ijpa.148
Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License ile lisanslanmıtır.

Atıf için
Engür, A., & Sabancı, A. . (2025). Mesleki ve Teknik Ortaöğretim Müdürlerine Özgü Bir Yeterlik Çerçevesi . E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi, 5(2), 85–104. https://doi.org/10.7051/e-ijpa.148

Referanslar

  1. Ağaoğlu, E., Yahya, A., Yılmaz, K. ve Karaköse, T. (2012). Okul yöneticilerinin yeterliklerine ilişkin okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin görüşleri (Kütahya İli). Eğitim ve Bilim, 37(164), 159-175. https://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/715/371
  2. Aslan, N. (2009). Avrupa birliği ülkelerinde ve türkiye’de okul yöneticilerinin yetiştirilme ve atanmalarının karşılaştırılması ve bir model önerisi. Yüksek Lisans Tezi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü,Gaziantep. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=FgZqO7g6JZmUpdQNu5Q0KQ&no=vsU7LBthDUML8_B1V2cTWQ
  3. Aslan, H., Karip, E. (2014). Okul müdürlerinin liderlik standartlarının geliştirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 20(3), 255-279. DOI: https://doi.org/10.17762/kuey.v20i3.176
  4. Aydemir, N. (2013). İlköğretim okulu yöneticilerinin okul yönetiminde karşılaştıkları yönetsel sorunlar (Uşak İli Örneği). [Yüksek Lisans Tezi] Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uşak. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=rcbWnuqW6HxCZ_98ARapgvWwP43An4OqSBvwMKENNsct25yu8MPeuIfYH0rp6mfQ
  5. Aydın, M. (2014). Eğitim yönetimi. Ankara: Gazi Kitabevi.
  6. Aykut, C. M. (2006). Türkiye ve ABD'de okul yöneticilerinin yetiştirilmesinin karşılaştırılması. [Yüksek Lisans Tezi] Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir. http://acikerisim.deu.edu.tr:8080/xmlui/handle/20.500.12397/7515
  7. Başar, H. (1998). Eğitim denetçisi. Rolleri, Yeterlikleri, Seçilmesi, Yetiştirilmesi (Baskı:4). Ankara: Pegem.
  8. Başar, H. (2000). Eğitim denetçisi. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
  9. Beytekin, O. F. ve Kılıç, F. (2021). İlkokul müdürlerinin karar verme sürecini etkileyen faktörler. E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi (e-upad), 1(1), 37-54. https://www.e-ijpa.com/pedandragoji/article/view/19/beytekin-kilic
  10. Burgoyne, J. G. (1993). The competence movement: Issues, Stakeholders and Prospects. Personnel Review, 22(6), 6-13. DOI:10.1108/EUM0000000000812
  11. Bursalıoğlu, Z. (2015). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış. Ankara: Pegem Akademi.
  12. Cemaloğlu, N. (2005). Türkiye'de okul yöneticisi yetiştirme ve istihdamı: Varolan durum, gelecekteki olası gelişmeler ve sorunlar. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 249-274. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gefad/issue/6756/90858#article_cite
  13. Çetin, K. ve Yalçın, M. (2002). Milli eğitim bakanlığı yönetici eğitimi programlarının değerlendirilmesi, 21. Yüzyıl Eğitim Yöneticilerinin Yetiştirlmesi Sempozyumu (s. 49-57). Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi.
  14. Çakır, R. ve Aktay, S. (2018). Okul yöneticilerinin teknoloji liderliği yeterlikleri. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 37 (37), 37-48. https://doi.org/10.17498/kdeniz.361601
  15. Çelenk, N. ve Akbaba Altun, S. (2016). Türkiye'deki eğitim yöneticilerinin profili. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(2), 1-18. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cybd/issue/34551/381722
  16. Çelik, V. (2002). Eğitim yöneticisi yetiştirme politikasına yön veren temel eğilimler, 21. Yüzyıl Eğitim Yöneticilerinin Yetiştirlmesi Sempozyumu (s. 3-12). Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi.
  17. Çelikten, M. (2004). ''İdeal" Bir okul müdürü portresi. Akademik Araştırmalar Dergisi, 21, 195-204. https://avesis.erciyes.edu.tr/yayin/da104d0f-a25a-41cb-a541-091e17b755c6/ideal-bir-okul-muduru-portresi
  18. Creswell, J. W. (2014). Researchdesign. qalitatative, qantiative and mixed methods approaches. Lincoln: Sage Publications.
  19. Danışmaz, İ, (2011). İlköğretim okullarında görev yapan yöneticilerin okul yönetme yeterliklerinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]
  20. Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=zqI_ZOq-b18GC2rT9c2JGq0kOIip5p4DeExveeTy4aCOFxIyYrDXoMthrYWeqGi9
  21. Demirtaş, H. ve Özer, N. (2014). Okul Müdürlerinin Bakış Açısı İle Okul Müdürlüğü. Kastamonu Eğitim Dergisi , 22(1), 1-24. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/209950#241527]-209950.pdf
  22. Devlet Memurları Kanunu [DMK]. (1965). 657 Sayılı Develet Memurları Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.657.pdf adresinden 15 Mayıs 2020 tarihinde edinilmiştir. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.657.pdf
  23. Erdiş, O. & Toprakçı, E. (2024). Team spirit in school management team. E-International Journal of Pedandragogy (e-ijpa) 4(1), 52-84. https://www.e-ijpa.com/pedandragoji/article/view/120/52
  24. Goleman, D. (1998). What makes a leader?. Harward Business Review, 76(6), 93-102.
  25. Karataş, İ. H., KYZY, J. ve Topuz, C. (2015). Okul yöneticileri ile eğitim yönetimi alanında yapılan bilimsel araştırmalar ve çalışan bilim insanları arasındaki ilişki. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 8(1), 125-152. https://dergipark.org.tr/download/article-file/304272
  26. Katz, D., Kahn, R. L. (1977). Örgütlerin toplumsal psikolojisi. (H. Can ve Y. Bayar, Çev.) Ankara: Doğan Basımevi.
  27. Kayıkçı, K. & Sıkar, B. (2021). İlkokullarda kadın okul yöneticilerinin yönetsel yeterliliğine ilişkin okul paydaşlarının görüşleri, E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi (e-upad), 1(2), 61-77. https://www.e-ijpa.com/index.php/pedandragoji/article/view/27/23
  28. Kesim, E. (2009). Okul Yöneticilerinin uzaktan eğitim yoluyla yetiştirilmeleri için eğitim ihtiyaçlarına dayalı bir program modeli önerisi. [Doktora Tezi]. Eskişehir Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=UPP_Zu9isEmWGFXFCBYasfxh8_Ui_G1ga2HAV6YOBRSePA5tLdspVvRukGPV_7mz
  29. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2000). Milli eğitim bakanlığı tebliğler dergisi. http://tebligler.meb.gov.tr/index.php/tuem-sayilar/viewcategory/64-2000 adresinden 15 Nisan 2020 tarihinde alınmıştır.
  30. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2013). Milli eğitim bakanlığı ortaöğretim kurumları yönetmeliği. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/09/20130907-4.htm adresinden 15 Nisan 2020 tarihinde alınmıştır.
  31. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2016). Millî eğitim bakanlığı özel program ve proje uygulayan eğitim kurumları yönetmeliği. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/09/20160901-32.htm adresinden 15 Nisan 2020 tarihinde alınmıştır.
  32. Moore, L. L. ve Rudd, R. D. (2004). Leadership skills and competencies for extension directors and administrators. Journal of Agricultural Education, 45(3), 22-33. DOI: https://doi.org/10.5032/jae.2004.03022
  33. Noyat, H. (2014). İlköğretim okullarında görev yapan yöneticilerin okul yönetme yeterliliklerinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi]. Zirve Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=cbOXH84ZayrLjc0tI-QXKqR2iPZydr9B0bGL5_UgsakSicUhFF2v9x3iDo21xkSE
  34. Onural, H. (2005). Üst düzey eğitim yöneticilerinin eğitim yönetimi alanındaki yeterlik sorunu ve nedenleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, (41), 69-85. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/108380
  35. Schermenhorn, J. R., Hunt, J. G., Osborn, R. N. ve Uhl_Bien, M. (2007). Organizational behavior. USA: John Wiley & Sons, Inc.
  36. Şişman, M. ve Turan, S. (2002). Dünyada eğitim yöneticilerinin yetiştirlmesine ilişkin başlıca yönelimler ve türkiye için çıkarılabilecek bazı sonuçlar. 21. Yüzyıl Eğitim Yöneticilerinin Yetiştirilmesi Sempozyumu (s. 239-253). Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi.
  37. Özden, Y. (1996). Okullarda katılmalı yönetim. Eğitim Yönetimi, 2(3), 427-438. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kuey/issue/10388/127098
  38. Peterson, T. O. ve Fleet, D. V. (2004). The ongoing legacy of r.l. katz an updated typology of management skills. Management Decision, 42(10), 1297-1308. https://doi.org/10.1108/00251740410568980
  39. Oyman, N. ve Turan, S. (2014). Yeni atanan okul yöneticilerinin okul müdürlüğüne hazırlık ve yetiştirilme programlarına ilişkin düşünceleri. Turkish Journal of Educational Studies, 1(1), 1-31. https://dergipark.org.tr/tr/pub/turkjes/issue/34150/377620
  40. Taş, A. ve Önder, E. (2010). 2004 yılı ve sonrasında yayınlanan eğitim kurumları yöneticilerinin atama ve yer değiştirmelerine ilişkin yönetmeliklerin karşılaştırması. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(10), 171-185. https://sbedergi.sdu.edu.tr/assets/uploads/sites/343/files/ali-tas-27022013.pdf
  41. Toklucu, E. (2000). Milli eğitim bakanlığına bağlı eğitim kurumları yöneticilerinin seçilmasine yönelik olarak yapılan seçme sınavlarının değerlendirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, (22), 313-323. https://dergipark.org.tr/en/pub/kuey/issue/10374/126965
  42. Toprakçı, E. (2001) Okul müdürlerinin iletişim yeterliği. Yaşadıkça Eğitim Dergisi, 71(71), 29-33. Erişim1: http://journals.iku.edu.tr/yed/index.php/yed/issue/view/86/83 Erişim2: https://www.erdaltoprakci.com.tr/wp-content/uploads/2019/09/OKUL-MÜDÜRLERİNİN-İLETİŞİM-YETERLİLİĞİ.pdf
  43. Toprakçı, E. & Mermer, S. (2014) The theory of magnetism in educational administration, E-International Journal of Educational Research (e-ijer) (5)2, 20-37. Retrieved from: http://www.e-ijer.com/tr/download/article-file/89816 Türkçesi: https://www.erdaltoprakci.com.tr/wp-content/uploads/2025/07/manyetizma-Turkce.pdf
  44. Toprakçı, E. ve Ölmez-Ceylan, Ö.Ö. (2017) Atasözleri bağlamında Türk toplumunun yöneticisinde görmek istediği yeterlikler, Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi 23(2), 331-351. Erişim: https://www.erdaltoprakci.com.tr/wp-content/uploads/2024/01/toprakci-ozden-2017.pdf
  45. Toprakçı, E. ve Güngör, A.A. (2018) Eğitim kurumlan yönetici atama yönetmeliği son taslağı ile ilgili internet forumlarında paylaşılan görüşler. 27. Uluslararası Eğitim Bilimleri Kongresi, 18-22 Nisan 2018 E-ISBN: 978-605241-474-3 DOI 10.14527/9786052414743 Kongre Kitabı. ss. 541-553. Erişim: http://www.erdalToprakçı.com.tr/wp-content/uploads/2018/11/Yönetici-Atama-Yönetmeliği.pdf
  46. Yıldırım, A. ve Çarıkçı, O. (2017). Mesleki Eğitimin Gelecek Vizyonu; İnsan Kaynakları Planlaması Açısından Bir Bürokratik Model Denemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(29), 397-413. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3580813
  47. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  48. Turhan, M. ve Turan, M. (2012). Ortaöğretim kurumlarında güvenlik. kuram ve uygulamada Eğitim Yönetimi , 18(1), 121-142. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kuey/issue/10325/126594
  49. Wellington, P. (2011). Effective People Management. London: Kogan Page Limited.
  50. Woodruffe, C. (1993). What Is Meant By a Competency?. Leadership & Organization Development Journal, 14(1), 29-36. https://doi.org/10.1108/eb053651
  51. Turan, S. (2002). Teknolojinin okul yönetiminde etkin kullanımında eğitim yöneticisinin rolü. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 30, 271-281. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kuey/issue/10367/126894