Yönetici Rolleri ve Etkileme Taktikleri ile Öğretmenlerin Yöneticiye Güveni Arasındaki İlişkiler

##plugins.themes.academic_pro.article.sidebar##

Yayınlanmış Ara 17, 2025
https://doi.org/10.7051/e-ijpa.157
Download
PDF
Statistic

İstatistikler

Ölçüm Çağrılıyor ...
Cilt 5 Sayı 2 (2025): Aralık 2025

##plugins.themes.academic_pro.article.main##

Dr.Hatice Doğan
MEB Denizli Sıdıka Çalışkan Ortaokulu
https://orcid.org/0000-0001-9997-1787
Prof. Dr. Türkay Nuri TOK
İzmir Demokrasi Üniversitesi
https://orcid.org/0000-0002-2569-0576

Özet





Bu çalışmanın amacı, okul müdürlerinin yönetici rollerinin öğretmenlerin yöneticiye güvenini nasıl etkilediğinin ve yönetici rollerinin yöneticiye güvene etkisinde, kullandıkları etkileme taktiklerinin aracılık rolünün olup olmadığının belirlenmesidir. Ayrıca, öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin yönetici rollerini, etkileme taktiklerini ve öğretmenlerin yöneticiye güven düzeylerini incelemek araştırmanın amaçları arasındadır. Araştırmanın modeli ilişkisel tarama modelidir. Araştırma Denizli ili, merkez ilçelerinde yer alan kamu okullarında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler Kişisel Bilgi Formu, Okul Yönetici Rolleri Ölçeği, Etkileme Taktikleri Ölçeği, Yöneticiye Güven Ölçeği aracılığı ile toplanmıştır. Okul müdürlerinin yönetici rolleri, etkileme taktikleri ve öğretmenlerin yöneticiye güveni arasındaki ilişkiyi test etmek amacı ile yapısal eşitlik modellemesi (YEM) kullanılmıştır. Ayrıca; demografik faktörlerin değişkenlere etkisini belirlemek için t-testi ve tek yönlü ANOVA Analizi kullanılmıştır. Araştırmada, yönetici rollerinin yöneticiye güven üzerinde doğrudan ve dolaylı etkilerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları, bir bütün olarak yöneticiye güvenin açıklanmasına yönelik kurulan hipotez modelin, iyi uyum değerleri ortaya koyduğunu ve doğrulandığını göstermektedir. Okul müdürlerinin okullarda bireyler arası, bilgi sağlama ve karar verme rollerini sergilemeleri öğretmenlerin yöneticilerine güvenmelerini sağlamaktadır. Bu etki hem doğrudan hem de etkileme taktikleri aracılığıyla dolaylı olarak gerçekleşmektedir. Okul müdürlerinin yönetici rolleri sergilemeleri, etkileme taktiklerinden bilgilendirme ve motive etme taktiklerini daha fazla, baskı taktiklerini daha az kullanmalarına neden olmaktadır. Bu çalışmanın ışığında, yöneticiye güveni yordayacak liderlik stilleri, yönetim tazları, örgütsel çatışma, örgüt kültürü ve türleri, örgütsel değişim, işe yabancılaşma, örgütsel bağlılık gibi değişkenlerin bağımsız ya da aracı değişkenler olarak ele alındığı, kavramsal modellerin oluşturulduğu ve test edildiği araştırma fikirleri önerilebilir.


Anahtar Kelimeler: Eğitim yönetimi, Yönetici rolleri, Etkileme taktikleri, Yöneticiye güven





##plugins.themes.academic_pro.article.details##

TrDoi
https://trdoi.org/10.27579808/e-ijpa.157
Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License ile lisanslanmıtır.

Atıf için
Doğan, H., & Tok, T. N. (2025). Yönetici Rolleri ve Etkileme Taktikleri ile Öğretmenlerin Yöneticiye Güveni Arasındaki İlişkiler. E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi, 5(2), 65–84. https://doi.org/10.7051/e-ijpa.157

Referanslar

  1. Adams, C. M. (2008). Building trust in schools: A review of the empirical evidence. İçinde Hoy, W. K. and DiPaola, M. (Edt.). (s. 29-54). Improving Schools: Studies in Leadership and Culture. Information Age Publishing.
  2. Afşar, L. (2013). Örgütsel sessizlik ve örgütsel güven ilişkisi: konuya ilişkin bir araştırma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi] İstanbul Üniversitesi.
  3. Akyol Ekinci, Ş. ve Toprakçı, E. (2023). İlçe milli eğitim müdürlüğü yöneticilerinin liderlik stilleri ile okul yöneticilerinin iş doyumu arasındaki ilişki. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(11), 65-86. https://doi.org/10.56677/mkuefder.1321285
  4. Allen, R. W., Madison, D. L., Porter, L. W., Renwick, P. A., ve Mayes, B. T. (1979). Organizational politics: Tactics and characteristics of its actors. California Management Review, 22 (1), 77-83.
  5. Altamony, H., Masa’deh, R., & Gharaibeh, A. H. (2015). The Role of academic researcher to mintzberg’s managerial roles. International Journal of Business Management and Economic Research, 8, 920-925.
  6. Aydın, M. (2005). Eğitim yönetimi. Hatipoğlu Yayınları.
  7. Balcı, A. (2011). Sosyal bilimlerde araştırma: yöntem, teknik ve ilkeler. Pegem Yayıncılık.
  8. Balyer, A. (2012). Çağdaş okul müdürlerinin değişen rolleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(2), 75-93.
  9. Bateman & Snell (2013). Management (3th. Ed.). McGraw Hill.
  10. Beycioglu, K., Kılınç, A. Ç., & Polatcan, M. (2019). The ‘Westernised’Map of the field of educational administration in Turkey and dominant perspectives in school leadership education. In Teaching Educational Leadership in Muslim Countries: Theoretical, Historical and Cultural Foundations (135-151). Springer Singapore.
  11. Boutros, A. & Joseph C.B. (2007). Building, maintaining and recovering trust: A core leadership competency. Physician Exec. 33(1):38-41.
  12. Börü, D., İslamoğlu G. V. & Birsel M. (2007). Güven: bir ölçme aracı geliştirme çalışması. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Hakemli Dergisi, 7 (27): 49-59.
  13. Bryk, A.S. & Schneider, B. (2003). Trust in schools: A core resource for school reform. Educational Leadership, 60, 40–45.
  14. Burroughes, L. & Grant, C. (2023). Managerial coaching as the foundation for building felt-trust and motivation among employees working remotely. In International Coaching Psychology Review, 18(1), (45–57). British Psychological Society. https://doi.org/10.53841/bpsicpr.2023.18.1.45
  15. Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., Demirel, F. & Kılıç, E. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
  16. Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (2nd ed.). Taylor and Francis Group.
  17. Can, A. (2014). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nitel veri analizi (2. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
  18. Cemaloğlu, N. ve Kılınç, A.Ç. (2012). Okul müdürlerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri arasındaki ilişki. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(23), 132-136.
  19. Chareanpunsirikul, S. & Wood, R. C. (2002). Mintzberg, managers and methodology: some observations from a study of hotel general managers. Tourism Management, 23(5), 551–556.
  20. Christensen, L.B., Johnson, B. R. ve Turner, L. A. (2015). Araştırma yöntemleri desen ve analiz (Çev. Ed.: A. Aypay). Anı Yayıncılık.
  21. Clark, M. C. & Payne, R. L. (1997). The nature and structure of workers’ trust in management. Journal of Organizational Behavior, 18(3), pp. 205–210.
  22. Curtis, G.J. (2017). Connecting influence tactics with full-range leadership styles, Leadership & Organization Development Journal, 39 (1), 2-13. https://doi.org/10.1108/LODJ-09-2016-0221
  23. Çelik, H.E. ve Yılmaz, V. (2016). Lisrel 9.1. ile yapısal eşitlik modellemesi. Anı Yayıncılık.
  24. Çevik, M. S. (2022). Eğitim yöneticilerinin yönetsel rolleri ve kullandıkları güç kaynakları üzerine kavramsal bir inceleme. Asya Studies, 6(22), 45-62. https://doi.org/10.31455/asya.1140356
  25. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Pegem Akademi Yayıncılık.
  26. Dabney, J. (2008). Show me that you care: the presence of relational trust between a principal and teachers in an urban school, college of education and human ecology [Unpublished Doctorate Dissertation].The Ohio State University.
  27. Derya, S. (2010). Liderlik Tarzları ve Liderlerin Astlarını Etkileme Taktikleri Arasındaki İlişki [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi.
  28. Dinç, S. (2007). Örgütsel güven yaratmada örgüt kültürünün rolü. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
  29. Dirks, K. T., & Ferrin, D. L. (2002). Trust in leadership: Meta-analytic findings and implications for research and practice. Journal of Applied Psychology, 87(4), 611–628. https://doi.org/10.1037/0021-9010.87.4.611
  30. Duman, Ş. (2018). Ortaöğretim öğretmenlerinde psikolojik güçlendirmenin yordayıcıları olarak yapısal güçlendirme, yöneticiye güven ve lider-üye etkileşimi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
  31. Erdiş, O. ve Toprakçı, E. (2024). Okul yönetimi ekibinde takım ruhu. E-International Journal of Pedandragogy (e-ijpa)4(1), 52-84. Erişim: https://www.e-ijpa.com/pedandragoji/article/view/120/52
  32. Falbe, C. M. & Yukl, G. (1992). Consequences for managers of using single influence tactics and combinations of tactics. Academy of Management Journal, 35(3), 638–652.
  33. Fischer, S., Hyder S, & Walker, A. (2020). The effect of employee affective and cognitive trust in leadership on organisational citizenship behaviour and organisational commitment: Meta-analytic findings and implications for trust research. Australian Journal of Management, 45(4), 662-679. https://doi.org/10.1177/0312896219899450
  34. French, T. & Raven, B. (2001). The Basis of social power (1959). I. Asherman, & S. Asherman (Editörler), The Negotiation Source Book (2. Edt.) (S. 61-73). Amherst: HRD Press.
  35. Friedman, D. & Berkovich, I. (2020), "Influence tactics and “second-order” change in schools: case study research of principals' political behaviors and strategies", International Journal of Educational Management, 35(1), 327-339. https://doi.org/10.1108/IJEM-08-2020-0413
  36. Gareis, C. R. ve Tschannen-Moran, M. (2005). Cultivating principals’ sense of efficacy: supports that matter. Paper to be presented at the annual meeting of the university council for Educational Administration, Nashville.
  37. George, D. & Mallery, M. (2010). SPSS for windows step by step: A Simple Guide and Reference, 17.0 update (10th ed.) Pearson.
  38. Gilstrap, J. B. & Collins, B. J. (2012). The importance of being trustworthy: Trust as a mediator of the relationship between leader behaviors and employee job satisfaction. Journal of Leadership & Organizational Studies, 19(2), 152–163.
  39. Gooty, J., Gavin, M., Johnson, P. D., Frazier, M. L., & Snow, D. B. (2009). In the eyes of the beholder: Transformational leadership, positive psychological capital, and performance. Journal of Leadership & Organizational Studies, 15(4), 353–367.
  40. Gökçe, F. (2013). Evaluation of school principals’ managerial behaviors considering Mintzberg’s managerial roles. In G. T. Papanikos (Eds.), Abstract book: 15th Annual International Conference on Education (pp.74). Athens, Greece: Athens Institute for Education and Research.
  41. Gözü, C. (2012). Influence tactics and leadership effectiveness In Turkey and USA: Mediating role of subordinate commitment. State University of New York At Albany, USA.
  42. Güleş, H. (2016). Öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin ilişki davranışları ve kullandıkları politik taktiklerin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Eskişehir Osmangazi Universitesi.
  43. Güney, S. (2015). Örgütsel davranış. Nobel Yayınevi.
  44. Hart, S.L. & Quinn R.E. (1993). Roles executives play: Ceos, behavioral complexity, and firm performance. Human Relations. 46(5), 543-574.
  45. Higgins, C. A., Judge, T. A., & Ferris, G. R. (2003). Influence tactics and work outcomes: A meta-analysis. Journal of Organizational Behavior, 24(1), 89–106.
  46. Hoy, W. K. & Tschannen-Moran, M. (2003). The conceptualization and measurement of faculty trust in schools. Wayne, K. Hoy & Cecil Miskel (Eds.). Studies in leading and organizing schools (pp. 181–207).
  47. Jensen, J. L. (2007). Getting one's way in policy debates: Influence tactics used in group decision -making settings. Public Administration Review, 67(2), 216- 227.
  48. Kabadayı, M. & Türkay, O. (2020). Yönetsel gücün örgütsel güven- performans ve özdeşleşme etkileşimi kapsamındaki rolü: bodrum’daki otel işletmelerinde bir uygulama. Yönetim Bilimleri Dergisi, 18(35), 111-139. https://doi.org/10.35408/comuybd.547147
  49. Karagöz, Y. (2016). SPSS ve AMOS 23 uygulamalı istatistiksel analizler. Nobel Yayıncılık.
  50. Kipnis, D., Schmidt, S. M., ve Wilkinson, I. (1980). Intraorganizational influence tactics: Explorations in getting one's way. Journal of Applied Psychology, 65(4), 440-452.
  51. Kim, K. (2022). Supervisor leadership and subordinates’ ınnovative work behaviors: creating a relational context for organizational sustainability. Sustainability, 14(6), 3230, 1-15. https://doi.org/10.3390/su14063230
  52. Klaussner, S. (2012). Trust and leadership: Toward an ınteractive perspective. Journal of Change Management,12(4), 417–439. https://doi.org/10.1080/14697017.2012.728766
  53. Kline, P. (2011). An easy guide to factor analysis. Routledge.
  54. Koşar, S. (2016). Liderlerin etkileme taktikleri. N. Güçlü (Ed.), Eğitim Yönetiminde Liderlik içinde (1. Baskı, s.217-244). Pegem Akademi.
  55. Koşar, S. & Pehlivan, Ü. (2020). The Relationship between the İnfluence tactics primary school principals use and teachers’ organizational commitment, Education and Science, 201(45), 293-311. https://doi.org/10.15390/EB.2020.8392
  56. Kumar, P. (2015). An analytical study on Mintzberg’s framework: managerial roles. International Journal of Research in Management & Business Studies, 2, 12-19.
  57. Lamude, K. G. & Scudder, J. (1994). Burnout of teachers as related to influence tactics within the college classroom. Perceptual and Motor Skills, 79(2), 915–919.
  58. Lian, L.K. & Tui, L.G. (2012) Leadership styles and organizational citizenship behavior: The Mediating effect of subordinates’ competence and downward İnfluence tactics, The Journal of Applied Business and Economics, 13, 59 – 96.
  59. Lewicki, R. J., McAllister, D.J. & Bies, R.J. (1998). Trust and distrust: New relationships and realities. The Academy of Management Review, 23(3),438-458.
  60. Littrell, R. F. (2007). Influences on employee preferences for empowerment practices by the ‘ideal manager’ in China. International Journal Of Intercultural Relations, 31(1), 87- 110.
  61. Louis, K. S., Thomas, E., & Anderson, S. (2010). How do states influence leadership in small districts? Leadership and Policy in Schools, 9(3), 328–366. https://doi.org/10.1080/15700761003731518
  62. Madigan, C., Way, K., Capra, M. & Johnstone, K. (2020). Influencing organizational decision-makers – what influence tactics are OHS professionals using? Safety Science, 121, 496-506. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2019.09.028
  63. Mansor, A. N., Mansor, A. Z., & Roslan, M. Z. (2019). Principals’ managerial roles in pontian district, Johor, Malaysia. Creative Education, 10, 3131-3141.
  64. Mayer, R. C., Davis, J. H., & Schoorman, F. D. (1995). An integrative model of organizational trust. The Academy of Management Review, 20(3), 709–734. https://doi.org/10.2307/258792
  65. Mayer, R.C., Bobko, P., Davis, J.H. & Gavin, M.B. (2011) The effects of changing power and influence tactics on trust in the supervisor: A longitudinal field study. Journal of Trust Research, 1(2), 177-201.
  66. Men, L. R., Yue, C. A., & Liu, Y. (2020). “Vision, passion, and care:” The impact of charismatic executive leadership communication on employee trust and support for organizational change. Public Relations Review, 46(3), 101927. https://doi.org/10.1016/j.pubrev.2020.101927
  67. Mintzberg, H. (2009). Power In and around organizations. Englewood Cliffs, NJ: PrenticeHall.
  68. Mishra, A. K. (1996). Organizational responses to crisis: The centrality of trust. R. M. Kramer ve R.T. Tyler (Eds.), Trust in organizations: Frontiers of theory and research içinde (s.261-287). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
  69. Mishra, A. K., & Mishra, K. E. (2013). The research on trust in leadership: The need for context. Journal of Trust Research, 3(1), 59–69. https://doi.org/10.1080/21515581.2013.771507
  70. Moore, L. G., Hopkins, W. E., & Hopkins, S. A., (1998). Quality and empowerment programs: Dual paths to customer satisfaction? Managing Service Quality, 8(2), 133-141.
  71. Musah, M.B., Rahman, R.E.A., Tahir, L.M., Al-Hudawi, S.H.V. & Daud, K. (2018). Headteacher-teacher relationship and its effect on teacher’s trust in Malaysian high performing schools, International Journal of Educational Management, 32 (3), 479-497.
  72. Oh, S.-Y. (2018). Effects of organizational learning on performance: the moderating roles of trust in leaders and organizational justice. Journal of Knowledge Management, 23(2), 313–331. https://doi.org/10.1108/JKM-02-2018-0087
  73. Perks, H. ve Halliday, S.V. (2003). Sources, signs and signalling for fast trust creation in organisational relationships. European Management Journal, 21(3), 338-350.
  74. Polat, S. (2009). Eğitim örgütleri için sosyal sermaye: örgütsel güven. Pegem Akademi.
  75. Rangus, K. & Černe, M. (2019). The impact of leadership influence tactics and employee openness toward others on innovation performance. R&D Management, 49 (2), 168-179.
  76. Romão, S., Ribeiro, N., Gomes, D. R., & Singh, S. (2022). The Impact of leaders’ coaching skills on employees’ happiness and turnover intention. Administrative Sciences, 12(3), 84. https://doi.org/10.3390/admsci12030084
  77. Sacavém, A., de Bem Machado, A., dos Santos, J. R., Palma-Moreira, A., Belchior-Rocha, H., & Au-Yong-Oliveira, M. (2025). Leading in the digital age: The role of leadership in organizational digital transformation. Administrative Sciences, 15(2), 43. https://doi.org/10.3390/admsci15020043
  78. Schriesheim, C. A. & Hinkin, T. R. (1990). Influence tactics used by subordinates: A theoretical and empirical analysis and refinement of the Kipnis, Schmidt, and Wilkinson subscales. Journal of Applied Psychology, 75(3), 246-257.
  79. Schwepker, C. H. (2019). Using ethical leadership to improve business-to-business salesperson performance: The mediating roles of trust in manager and ethical ambiguity. Journal of Business-to-Business Marketing, 26(2), 141–158.
  80. Shin, L. R. & Hyun, S. S. (2019). Impact of managerial influence tactics on job creativity and performance: A focus on Korean airline service employees. Sustainability, 11(16), 1-14.
  81. Silla, I., Gracia, F.J. & Peiró, J.M. (2020). Upward voice: Participative decision making, trust in leadership and safety climate matter. Sustainability, 12(9), 3672. https://doi.org/10.3390/su12093672
  82. Simon, H. (1976). Administrative Behaviour, A Study of Decision-Making Processes in Administrative Organization, (3th. Ed.). USA: The Free Pres.
  83. Synder, N.H. & Wheleen, T.L. (2017). Managerial roles: mintzberg and the management process theorists. Academy of Management Proceedings, 1, 249-253.
  84. Tabachnick, B.G. & Fidell, L.S. (2015). Using multivariate statistics. Boston: Pearson.
  85. Tokgöz, E., (2012). Örgütsel güven, örgütsel özdeşleşme ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
  86. Tokgöz, E. ve Aytemiz-Seymen, O. (2013). Örgütsel güven, örgütsel özdeşleşme ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki: bir devlet hastanesinde araştırma. Öneri Dergisi, 10 (39), 61-76.
  87. Tok, T.N. & Doğan, H. (2019). Scale of school managers’ roles: A scale development study. Curr Res Educ, 5(1),1-12.
  88. Tschannen-Moran, M. & Hoy, W. K. (1998). Trust in schools: A conceptual and empirical analysis. Journal of Educational Administration, 36(4), 334-352.
  89. Welch, A.B. (2002). Temperament and competence ın the managerıal roles of nursıng educatıon admınıstrators ın the north carolına communıty college system [Unpublished doctoral dissertation].North Carolina State University.
  90. Wolf, E. J., Harrington, K. M., Clark, S. L., & Miller, M. W. (2013). Sample size requirements for structural equation models an evaluation of power, bias, and solution propriety. Educational and Psychological Measurement, 73(6), 913-934.
  91. Yılmaz, E. (2006). Okullardaki örgütsel güven düzeyinin okul yöneticilerinin etik liderlik özellikleri ve bazı değişkenler açısından incelenmesi [Unpublished doctoral dissertation]. Selçuk University.y
  92. Yılmaz, F. (2009). Eğitim örgütlerinde örgüt kültürünün öğretmenlerin iş motivasyonu üzerindeki etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Selçuk Üniversitesi.
  93. Yukl, G. (2008). How leaders influence organizational effectiveness. The Leadership Quarterly, 19, 708–722. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2008.09.008
  94. Yukl, G. (2013). Leadership in organizations. Upper Saddle River, Pearson Prentice Hall.
  95. Yukl, G. & Tracey, J. B. (1992). Consequences of influence tactics used with subordinates, peers, and the boss. Journal of Applied Psychology, 77(4), 525-535.