Okul Müdürlerinin Kullandıkları Örgütsel Güç Kaynaklar ile Kibirli Liderlik Eğilimleri Arasındaki İlişki

##plugins.themes.academic_pro.article.sidebar##

Yayınlanmış Haz 13, 2026
https://doi.org/10.7051/e-ijpa.161
Download
PDF
Statistic

İstatistikler

Ölçüm Çağrılıyor ...
Cilt 6 Sayı 1: Haziran 2026

##plugins.themes.academic_pro.article.main##

Seyhan Alpaslan
MEB İzmir Ticaret Borsası İlkokulu
https://orcid.org/0009-0005-3140-2082
Prof. Dr. Türkay Nuri Tok
https://orcid.org/0000-0002-2569-0576

Özet

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin okul müdürlerinin kullandıkları örgütsel güç kaynaklarına ve kibirli liderlik eğilimlerine ilişkin algılarını incelemek ve söz konusu güç kaynaklarının kibirli liderliği ne düzeyde yordadığını belirlemektir. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımı kapsamında ilişkisel tarama modeline dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 2025–2026 eğitim-öğretim yılında İzmir ili Bayraklı ilçesinde görev yapan 128 öğretmen oluşturmaktadır. Veriler, Örgütsel Güç Kaynakları Ölçeği ve Hubristik Liderlik Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, okul müdürlerinin kullandıkları örgütsel güç kaynakları arasında en yüksek ortalamanın zorlayıcı güç boyutunda olduğu, öğretmenlerin kibirli liderlik algılarının ise görece yüksek düzeyde bulunduğu belirlenmiştir. Cinsiyet, mesleki kıdem ve mevcut yönetici ile çalışma süresi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık saptanmazken, yaş ve öğrenim durumu değişkenleri açısından bazı anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Korelasyon analizi sonuçları, zorlayıcı güç ile kibirli liderlik arasında güçlü ve pozitif yönlü bir ilişki bulunduğunu; buna karşılık yasal güç, uzmanlık gücü ve karizmatik güç ile kibirli liderlik arasında negatif yönlü ilişkiler olduğunu göstermiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre, örgütsel güç kaynakları kibirli liderlikteki varyansın %70.5’ini açıklamaktadır. Zorlayıcı güç en güçlü yordayıcı olarak belirlenmiş, ödül gücünün ise daha zayıf olmakla birlikte anlamlı bir yordayıcı etkiye sahip olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, okul müdürlerinin zorlayıcı güce dayalı yönetim uygulamalarının artmasının öğretmenlerin kibirli liderlik algılarını güçlendirebileceği söylenebilir. Bulgular, eğitim örgütlerinde güç kullanımının yalnızca yönetsel bir araç olmadığını, aynı zamanda liderlik algılarını şekillendiren önemli bir değişken olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda okul müdürlerinin güç kullanımında daha dengeli, katılımcı ve uzmanlığa dayalı bir yaklaşım benimsemeleri; ayrıca okullarda geri bildirim ve hesap verebilirlik mekanizmalarının güçlendirilmesi önerilmektedir.


Anahtar Kelimeler: Eğitim liderliği, Örgütsel güç, Kibirli liderlik, Zorlayıcı güç

##plugins.themes.academic_pro.article.details##

TrDoi
https://trdoi.org/10.27579808/e-ijpa.161
Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License ile lisanslanmıtır.

Atıf için
Alpaslan, S., & Tok, P. D. T. N. (2026). Okul Müdürlerinin Kullandıkları Örgütsel Güç Kaynaklar ile Kibirli Liderlik Eğilimleri Arasındaki İlişki. E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi, 6(1), 48–73. https://doi.org/10.7051/e-ijpa.161

Referanslar

  1. Akkaya Altay, H. (2023). Hubris sendromunun bazı demografik faktörlere göre incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Antalya Bilim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
  2. Akyol Ekinci, Ş. ve Toprakçı, E. (2023). İlçe milli eğitim müdürlüğü yöneticilerinin liderlik stilleri ile okul yöneticilerinin iş doyumu arasındaki ilişki. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(11), 65-86.
  3. Altuntaş, H. ve Aytaç, T. (2025). Okul yöneticilerinde hubris sendromu varlığına ilişkin öğretmen görüşleri. EKEV Akademi Dergisi, 102, 101–124. https://doi.org/10.17753/sosekev.1607144
  4. Aslanargun, E. (2009). İlköğretim ve lise müdürlerinin okul yönetiminde kullandığı güç türleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 15(58), 277–298.
  5. Aşan, Ö. ve Aydın, E. M. (2006). Örgütsel davranış. Arıkan Basım Yayım Dağıtım.
  6. Avolio, B. J., Walumbwa, F. O., & Weber, T. J. (2009). Leadership: Current theories, research, and future directions. Annual Review of Psychology, 60, 421–449. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.60.110707.163621
  7. Aydın, M. (2010). Eğitim yönetimi (10. bs.). Hatipoğlu Yayınları.
  8. Bakan, İ. ve Büyükbeşe, T. (2010). Liderlik türleri ve güç kaynaklarına ilişkin mevcut-gelecek durum karşılaştırması. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2010(2), 73–84.
  9. Bauer, T. N., & Green, S. G. (1996). Development of leader–member exchange: A longitudinal test. Academy of Management Journal, 39(6), 1538–1567. https://doi.org/10.2307/257068
  10. Blau, P. M. (1964). Exchange and power in social life. John Wiley & Sons.
  11. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
  12. Conger, J. A., & Kanungo, R. N. (1998). Charismatic leadership in organizations. Sage Publications.
  13. Çetin, M. O. (2009). Örgütlerde güç ve liderlik ilişkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF Dergisi, 14(1), 1–17.
  14. Çillik, A. ve Tok, T. N. (2023). Öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri ile örgütsel sinizm algıları arasındaki ilişki. E-International Journal of Educational Research, 14(6), 236–251.
  15. Day, D. V., & Antonakis, J. (Eds.). (2012). The nature of leadership (2nd ed.). Sage Publications.
  16. Demir, C., Yılmaz, M. K. ve Çevirgen, A. (2010). Liderlik yaklaşımları ve liderlik tarzlarına ilişkin bir araştırma.
  17. Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 2(1), 129–152.
  18. Doğan, H. & Tok, T. N. (2025). The relationships between administrator roles, their influencing tactics and teachers’ trust in administrators, E-International Journal of Pedandragogy, 5(2), 65–84. https://doi.org/10.7051/e-ijpa.157
  19. Eagly, A. H., Johannesen-Schmidt, M. C., & van Engen, M. L. (2003). Transformational, transactional, and laissez-faire leadership styles: A meta-analysis comparing women and men. Psychological Bulletin, 129(4), 569–591. https://doi.org/10.1037/0033-2909.129.4.569
  20. Einarsen, S., Aasland, M. S., & Skogstad, A. (2007). Destructive leadership behaviour: A definition and conceptual model. The Leadership Quarterly, 18(3), 207–216. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2007.03.002
  21. Eraslan, L. (2004). Liderlik olgusunun tarihsel evrimi, temel kavramlar ve yeni liderlik paradigmasının analizi. Milli Eğitim Dergisi, 160, 1–14.
  22. French Jr, J. R. P., & Raven, B. H. (1959). The bases of social power. In D. Cartwright (Ed.), Studies in social power (pp. 150–167). University of Michigan Press.
  23. Galinsky, A. D., Magee, J. C., Inesi, M. E., & Gruenfeld, D. H. (2006). Power and perspectives not taken. Psychological Science, 17(12), 1068–1074. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2006.01824.x
  24. Gencer, M., Tok, T. N., & Ordu, A. (2018). The Effect of power base games on organizational silence and organizational socialization. Universal Journal of Educational Research, 6(7), 1407–1423.
  25. Graen, G. B., & Uhl-Bien, M. (1995). Relationship-based approach to leadership: Development of leader–member exchange (LMX) theory. Leadership Quarterly, 6(2), 219–247. https://doi.org/10.1016/1048-9843(95)90036-5
  26. Green, S. B. (1991). How many subjects does it take to do a regression analysis? Multivariate Behavioral Research, 26(3), 499–510. https://doi.org/10.1207/s15327906mbr2603_7
  27. Greenberg, J. (1990). Organizational justice: Yesterday, today, and tomorrow. Journal of Management, 16(2), 399–432.
  28. Hayward, M. L. A., & Hambrick, D. C. (1997). Explaining the premiums paid for large acquisitions: Evidence of CEO hubris. Administrative Science Quarterly, 42(1), 103–127. https://doi.org/10.2307/2393800
  29. Howell, J. M., & Shamir, B. (2005). The role of followers in the charismatic leadership process. Academy of Management Review, 30(1), 96–112. https://doi.org/10.5465/amr.2005.15281435
  30. Judge, T. A., Piccolo, R. F., & Kosalka, T. (2009). The bright and dark sides of leader traits: A review and theoretical extension of the leader trait paradigm. The Leadership Quarterly, 20(6), 855–875. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2009.09.004
  31. Katz, R. L. (1974). Skills of an effective administrator. Harvard Business Review, 52(5), 90–102.
  32. Kaya, A., Balay, R. ve Göçen, A. (2012). Öğretmenlerin alternatif ölçme ve değerlendirme tekniklerine ilişkin bilme, uygulama ve eğitim ihtiyacı düzeyleri. International Journal of Human Sciences, 9(2), 1303–1314.
  33. Keltner, D. (2016). The power paradox: How we gain and lose influence. Penguin Press.
  34. Keltner, D., Gruenfeld, D. H., & Anderson, C. (2003). Power, approach, and inhibition. Psychological Review, 110, 265–284. https://doi.org/10.1037/0033-295X.110.2.265
  35. Keskin, O. ve Toprakcı, E. (2024). Okul yöneticilerinin genel öz yeterlik algılarının çeşitli değişkenlere göre meta-analizi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 15(1), 81-107. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3938628
  36. Kipnis, D. (1972). Does power corrupt? Journal of Personality and Social Psychology, 24(1), 33–41. https://doi.org/10.1037/h0033390
  37. Koçel, T. (2007). İşletme yöneticiliği (10. bs.). Arıkan Yayınları.
  38. Kurban, C., ve Tok, T. N. (2019). Öğretmenlerin eleştirel düşünme eğilimlerinin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi. Kastamonu Education Journal, 27(4), 1729–1745.
  39. Lunenburg, F. C., ve Ornstein, A. C. (2023). Eğitim yönetimi: Kavramlar ve uygulamaları (G. Arastaman, Çev. Ed.). Nobel Akademik Yayıncılık.
  40. Magee, J. C., & Galinsky, A. D. (2008). Social hierarchy: The self-reinforcing nature of power and status. Academy of Management Annals, 2(1), 351–398. https://doi.org/10.5465/19416520802211628
  41. Magee, J. C., & Smith, P. K. (2013). The social distance theory of power. Personality and Social Psychology Review, 17(2), 158–186. https://doi.org/10.1177/1088868312472732
  42. Meydan, C. H. ve Polat, M. (2010). Liderin güç kaynakları üzerine kültürel bağlamda bir araştırma. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 65(4), 123–140.
  43. Mintzberg, H. (1983). Power in and around organizations. Prentice-Hall.
  44. Nartgün, Ş. S., Nartgün, Z. ve Arıcı, U. D. (2016). Okul yöneticilerinin kullandıkları örgütsel güç kaynakları ile otantik liderlik düzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(2), 1–26.
  45. Ng, T. W. H., & Feldman, D. C. (2009). How broadly does education contribute to job performance? Personnel Psychology, 62(1), 89–134. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2008.01130.x
  46. Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
  47. Owen, D. (2008). Hubris syndrome. Clinical Medicine, 8(4), 428–432. https://doi.org/10.7861/clinmedicine.8-4-428
  48. Owen, D., & Davidson, J. (2009). Hubris syndrome: An acquired personality disorder? Brain, 132(5), 1396–1406. https://doi.org/10.1093/brain/awp008
  49. Padilla, A., Hogan, R., & Kaiser, R. (2007). The toxic triangle. Destructive leaders, susceptible followers, and conducive environments. The Leadership Quarterly, 18(3), 176–194. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2007.03.001
  50. Pfeffer, J. (1992). Managing with power: Politics and influence in organizations. Harvard Business School Press.
  51. Podsakoff, P. M., & Schriesheim, C. A. (1985). Field studies of French and Raven’s bases of power: Critique, reanalysis, and suggestions for future research. Psychological Bulletin, 97(3), 387–411. https://doi.org/10.1037/0033-2909.97.3.387
  52. Rahim, M. A. (1989). Relationships of leader power to compliance and satisfaction with supervision: Evidence from a national sample of managers. Journal of Management, 15(4), 545–556. https://doi.org/10.1177/014920638901500404
  53. Rosenthal, S. A., & Pittinsky, T. L. (2006). Narcissistic leadership. The Leadership Quarterly, 17(6), 617–633. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2006.10.005
  54. Rousseau, D. M. (1995). Psychological contracts in organizations. Sage Publications.
  55. Sadler-Smith, E. (2020). Hubristic leadership. Sage Publications.
  56. Sadler-Smith, E., Akstinaite, V., Robinson, G., & Wray, T. (2017). Hubristic leadership. Leadership, 13(5), 525–548. https://doi.org/10.1177/1742715016680666
  57. San, B. Ç., ve Tok, T. N. (2017). Öğretmenlerin işle bütünleşmeleri ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26, 355–370.
  58. Stogdill, R. M. (1974). Handbook of leadership: A survey of theory and research. Free Press.
  59. Şimşek, M. Ş. (2002). Yönetim ve organizasyon (8. bs.). Günay Ofset.
  60. Şişman, M. (2012). Eğitimde liderlik. Pegem Akademi.
  61. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson Education.
  62. Tok, T. N. (2012). Teacher candidates’ attitudes towards the teaching profession in Turkey. Alberta Journal of Educational Research, 58(3), 381–403.
  63. Tok, T. N. (2013). Teachers’ job satisfaction and organizational commitment in Turkey. International Journal of Engineering and Management Sciences, 4(2), 250–265.
  64. Tok, T. N., ve Bacak, E. (2013). Öğretmenlerin iş doyumu ile yöneticileri için algıladıkları dönüşümcü liderlik özellikleri arasındaki ilişki. International Journal of Human Sciences, 10(1), 1135–1166.
  65. Toprakçı, E. (2001). Güç merkezleri açısından okulun örgütsel farklılıkları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 26, 277–287.
  66. Uysal, Ş. A., ve Çelik, R. (2018). Sağlık meslek gruplarında hubris sendromu. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 103–118.
  67. Uysal, Ş., Çelik, R., ve Üngüren, E. (2025). Hubristik liderlik ölçeği. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 16(45), 194–210. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1268400
  68. Weber, M. (1978). Economy and society: An outline of interpretive sociology. G. Roth & C. Wittich (Eds.), University of California Press.
  69. Wiersema, M. F., & Bantel, K. A. (1992). Top management team demography and corporate strategic change. Academy of Management Journal, 35(1), 91–121. https://doi.org/10.2307/256474
  70. Yılmaz, F., Yıldız, E., ve Koçyiğit, N. (2024). Hubris sendromu: Akademisyenler üzerine bir uygulama. Tarsus Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 170–192. https://doi.org/10.56400/tarsusiibfdergisi.1567272
  71. Yukl, G. (2018). Örgütlerde liderlik. Ş. Çetin ve R. Baltacı (Çev., Eds.). Nobel Akademik Yayıncılık.
  72. Yukl, G., & Falbe, C. M. (1991). Importance of different power sources in downward and lateral relations. Journal of Applied Psychology, 76(3), 416–423. https://doi.org/10.1037/0021-9010.76.3.416