Okulöncesi Öğretmenlerinin Çocuk Merkezli Öğretim Yaklaşımına İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi

##plugins.themes.academic_pro.article.sidebar##

Yayınlanmış Ara 17, 2025
https://doi.org/10.7051/e-ijpa.155
Download
PDF
Statistic

İstatistikler

Ölçüm Çağrılıyor ...
Cilt 5 Sayı 2 (2025): Aralık 2025

##plugins.themes.academic_pro.article.main##

Hasret Semra Salihoğlu-Yılmaz
Milli Eğitim Bakanlığı
https://orcid.org/0009-0004-4773-907X
Dr.Öğr.Üyesi Asuman Bilbay
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
https://orcid.org/0000-0002-3301-9846

Özet





Araştırmada, okulöncesi öğretmenlerinin çocuk merkezli öğretmenliğe ilişkin görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma modeline dayalı olarak, durum çalışması deseninde tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Sivas il merkezindeki okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan 19 okul öncesi eğitim öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmada, amaçlı örnekleme yöntemlerinden olan kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanılmış ve katılımcılar, gönüllülük esasına göre belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmanın amaç ve kapsamına uygun olarak, araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Katılımcı ifadeleri doğrudan alıntılarla desteklenerek bulgular sunulmuştur. Araştırmada ulaşılan bulgulara göre katılımcıların tamamı, kendilerini çocuk merkezli öğretmen olarak tanımlamıştır. Öğretmenlerin büyük bir çoğunluğu çocuğun katılım hakkını, çocuğun fikirlerini ifade edebilmesi, özgürce etkinlikleri katılması ve birey olarak kabul edilmesi şeklinde değerlendirmiştir. Çocuk merkezli öğretmenliğin eğitim sürecine katkılarını; program, öğretmen ve çocuk açısından ele alan katılımcıların önemli bir bölümü, program açısından içerik zenginliği sağlamanın, öğretmen açısından çocuklarla iletişim becerisi geliştirmenin, çocuk açısından ise kişilik gelişiminin ve sosyal gelişimi desteklemenin önemli katkılar olduğunu belirtmişlerdir. Katılımcıların büyük bir kısmı, çocuk merkezli öğretmenlerin çocuklarla olan ilişkilerinin; güvenli, samimi, değer veren, onların seviyesine inebilen tarzda olması gerektiği görüşündedir. Ayrıca katılımcılar, çocuk merkezli öğrenme ortamlarını fiziksel ve sosyal-psikolojik ortam olarak ele almışlardır. Fiziksel ortamda sınıf düzeni ve materyallere dikkat çekerken, sosyal psikolojik öğrenme ortamında öğrenme iklimine dikkat çekmişlerdir. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda öğretmenlere yönelik olarak çeşitli öneriler sunulmuştur.


Anahtar Kelimeler: Okulöncesi eğitim, Okulöncesi öğretmeni, Çocuk, Çocuk merkezli yaklaşım





##plugins.themes.academic_pro.article.details##

TrDoi
https://trdoi.org/10.27579808/e-ijpa.155
Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License ile lisanslanmıtır.

Atıf için
Salihoğlu-Yılmaz , H. S. ., & Bilbay, A. (2025). Okulöncesi Öğretmenlerinin Çocuk Merkezli Öğretim Yaklaşımına İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi . E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi, 5(2), 105–119. https://doi.org/10.7051/e-ijpa.155

Referanslar

  1. Aral, N., ve Gürsoy, F. (2001). Okul öncesi eğitim ve çocuk gelişimi. Ya-Pa Yayınları.
  2. Baker, B. (1998). Child-centred teaching, redemption, and educational identities: A history of the present. Educational Theory, 48(2), 155-174. https://doi.org/10.1111/j.1741-5446.1998.00155.x
  3. Biesta, G. (2017). The rediscovery of teaching. Taylor ve Francis.
  4. Birleşmiş Milletler (1989). Birleşmiş milletler çocuk haklarına dair sözleşme https://www.unicef.org/turkiye/çocuk-haklarına-dair-sözleşme
  5. Bodrova, E., & Leong, D. J. (2007). Tools of the mind: The Vygotskian approach to early childhood education (2nd. ed.). Pearson.
  6. Burchinal, M., & Cryer, D. (2003). Diversity, child care quality, and developmental outcomes. Early Childhood Research Quarterly, 18(4), 401–426. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2003.09.003
  7. Catalano, H., Rus, A., Mestıc, G., & Dohotaru, A.-I. (2025). The chıld-centered paradıgm and ıts ımplıcatıons for the contınuous professıonal development of early chıldhood teachers. International Journal of Social and Educational Innovation (IJSEIro), 7-26.
  8. Chung, S., & Walsh, D. J. (2000). Unpacking child-centeredness: A history of meanings. Journal of Curriculum Studies, 32(2), 215–234. https://doi.org/10.1080/002202700182727
  9. Connor, C. M., Son, S. H., Hindman, A. H., & Morrison, H. J. (2005). Teacher qualifications, classroom practices, family characteristics, and preschool experience: Complex effects on first graders’ vocabulary and early reading outcomes. Journal of School Psychology, 43(4), 343–375. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2005.06.001
  10. Creswell, J. W. (1998). Qualitative Inquiry and research design: Choosing among five traditions. Thousand Oaks, Sage Publications.
  11. Eskidemir Meral, S. ve Tezel Şahin, F. (2023). The reflection of the teacher support program for child-centered practices on preschool teachers' practices. International Journal of Curriculum and Instruction 15(3), 1822–1844.
  12. Floom, R. & Janzen, M. (2020). A critique of a child-centered curriculum. Journal of Chıldhood Studıes, 45(1). 56-64. DOI: 10.18357/jcs00019401
  13. Froyd, J. E., & Simpson, N. (2008). Student-centered learning addressing faculty questions about student-centered learning. Course, Curriculum, Labor, and Improvement Conference, 30(11), 1–11.
  14. Gondiawati, N. & Nurhayati, S. (2024). Child-centered learning in the home environment: İmplementation and challenges. Journal Simki Pedagogia, 7(1), 13-23. https://doi.org/10.29407/jsp.v7i1.502
  15. Hamre, B. K., & Pianta, R. C. (2001). Early teacher-child relationships and the trajectory of children’s school outcomes through eighth grade. Child Development, 72(2), 625-638. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00301
  16. Hirumi, A. (2002). The design and sequencing of e-learning interactions: A grounded approach. International Journal on E-Learning, 1(1), 19–27. https://www.learntechlib.org/primary/p/8390/.
  17. Kaya, Ö. M., ve Güngör Aytar, A. G. (2012). Okul öncesi eğitim öğretmenlerinin çocuk merkezli yaklaşım uygulamarının değerlendirilmesi. Akademik Araştırmalar Dergisi, 14(53), 27-75.
  18. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic ınquiry. Newbury Park. Sage.
  19. Lundy, L. (2007). 'Voice' is not enough: conceptualising Article 12 of the United Nations Convention on the Rights of the Child. British Educational Research Journal, 33(6), 927–942. https://doi.org/10.1080/01411920701657033
  20. Lune, H. & Berg, B. L. (2017). Sosyal bilimler için nitel araştırma yöntemleri. Pearson.
  21. Marcon, R. A. (1992). Differential effects of three preschool models on inner-city 4-year-olds. Early Childhood Research Quarterly, 7(4), 517–530. https://doi.org/10.1016/0885-2006(92)90060-C
  22. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2019). Genişletilmiş bir kaynak kitap: Nitel veri analizi (Çev. S. A. Altun ve A. Ersoy). Pegem Akademi.
  23. Morrison, G. S. (2011). Early childhood education today (11th ed.). Pearson.
  24. Moyer, J. (2001). The child-centered kindergarten: A position paper: Association for childhood education international. Childhood Education, 77(3), 161-166. DOI: 10.1080/00094056.2001.10522153
  25. Nakamichi, K., Takahashi, M., Sunagami, F., & Iwata, M. (2022). The relationship between child-centered teaching attitudes in childcare centers and the socio-emotional development of Japanese toddlers. Early Childhood Research Quarterly, 59, 162-171. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2021.11.014
  26. Özden, Y. (2005). Eğitimde yeni değerler: Eğitimde dönüşüm. Pegem A Yayıncılık.
  27. Patton, M. Q. (1990). Nitel değerlendirme ve araştırma yöntemleri. SAGE Publications, Inc.
  28. Percy-Smith, B., & Thomas, N. (2010). Introduction. In B. Percy-Smith & N.Thomas (Eds.). A handbook of children and young people’s participation: perspectives from theory and practice (pp.1-8). Routledge.
  29. Pereira, J. K. & Smith-Adcock, S. (2011). Child-centered classroom management. Action in Teacher Education, 33, 254-264. https://doi.org/10.1080/01626620.2011.592111
  30. Perry, K. E. & Weinstein, R. S. (1998). The social context of early schooling and children’s school adjustment. Educational Psychologist, 33(4), 177-194. https://doi.org/10.1207/s15326985ep3304_3
  31. Pianta, R. C., Hamre, B., & Stuhlman, M. (2003). Relationships between teachers and children. In W. M. Reynolds & G. E. Miller (Eds.), Handbook of psychology: Educational psychology, Vol. 7, pp. 199–234). John Wiley & Sons, Inc.. https://doi.org/10.1002/0471264385.wei0710
  32. Sak, R. (2013). Turkish preschool teachers’ beliefs and practices related to child-centered education (Unpublished Doctoral Dissertation), Middle East Technical University. Ankara, Türkiye.
  33. Sak, R., Erden, F. T., & Morrison, G. S. (2015). Child-centred education: preschool teachers’ beliefs and self-reported practices. Early Child Development and Care, 186(8), 1185–1202. https://doi.org/10.1080/03004430.2015.1081185
  34. Sau, N. T. U., Phuong, C. N. L., & Hoi, H. T. (2020). Benefits of building child-centered learning environment in kindergarten. Universal Journal of Educational Research 8(12), 6765-6769. DOI: 10.13189/ujer.2020.081241
  35. Semmar, Y., & Al-Thani, T. (2015). Piagetian and Vygotskian approaches to cognitive development in the kindergarten classroom. Journal of Educational and Developmental Psychology, 5(2), 1–7. https://doi.org/10.5539/jedp.v5n2p1
  36. Sheridan, S. (2007). Dimensions of pedagogical quality in preschool. International Journal of Early Years Education, 15(2), 197–217. https://doi.org/10.1080/09669760701289151
  37. Sherman, T. M. & Kurshan, B. L. (2005). Constructing learning: Using technology to support teaching for understanding. Learning ve Leading with Technology, 32(5),10-13
  38. Toprakçı, E. (2010) Okulöncesi eğitimin yaygınlaştırılması çalıştayı, Tokat Milli Eğitim Müdürlüğü. 15-19 Şubat 2010 Erişim rapor: https://www.erdaltoprakci.com.tr/wp-content/uploads/2021/04/tokat.pdf Erişim Sunu: https://www.erdaltoprakci.com.tr/wp-content/uploads/2021/04/rapor.pdf
  39. Toprakçı, E. (2017). Sınıf yönetimi. Pegem Yayıncılık
  40. Tozduman Yaralı, K. ve Güngör Aytar, F. A. (2017). Okul öncesi sınıflarında çocuğun katılım hakkının çocukların ve öğretmenlerin görüşlerine göre incelenmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1). 29-47. DOI: 10.14686/buefad.263554
  41. Tzuo, P. W. (2007). The tension between teacher control and children’s freedom in a child-centered classroom: Resolving the practical dilemma through a closer look at the related theories. Early Childhood Education Journal, 35(1), 33-39. DOI: 10.1007/s10643-007-0166-7
  42. Vazquez-Marin, P., Cuadrado, F., & Lopez-Cobo, I. (2023). Connecting sustainable human development and positive psychology through the arts in education: A systematic review. Sustainability, 15(3), 2076-2099. https://doi.org/10.3390/su15032076
  43. Weimer, M. (2013). Learner-centered teaching: Five key changes to practice (2nd ed.). Jossey-Bass.
  44. Weisberg, D. S., Hirsh-Pasek, K., & Golinkoff, R. M. (2013). Guided play: Where curricular goals meet a playful pedagogy. Mind, Brain, and Education, 7(2), 104–112. https://doi.org/10.1111/mbe.12015
  45. Yaşar Ekici, F. (2015). Okul öncesi eğitimde uygulanan çocuk merkezli yaklaşımların kuramsal temel, eğitim ortamı ve öğretmenin rolü açısından karşılaştırılması. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi. 12(12). 192-212. doi: 10.16992/ASOS.643
  46. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri, Seçkin Yayıncılık.